Erfgoed
Rijksmonument wijzigen
Voor wie iets wil veranderen aan een rijksmonument: gevel, kozijnen, dak, constructie of interieur, of herstel waarbij het monument kan worden aangetast. U levert foto’s, tekeningen van de bestaande en nieuwe toestand en een werkomschrijving met materialen en uitvoering; bij grote ingrepen ook een bouwhistorisch onderzoek.
- Activiteiten
- Rijksmonumentenactiviteit (Omgevingswet art. 5.1 lid 1 onder b), Vaak samen met: bouwactiviteit (technisch) en omgevingsplanactiviteit bouwwerken
- Beslistermijn
- 8 weken, eenmaal te verlengen met 6 weken (reguliere procedure). Bij grote ingrepen waarover de RCE adviseert geldt de uitgebreide procedure: ongeveer 6 maanden.
Misschien is geen vergunning nodig
Gewoon onderhoud is waarschijnlijk vergunningvrij als detaillering, profilering, vormgeving, materiaalsoort en kleur niet veranderen, en ook inpandig werk aan onderdelen zonder monumentale waarde (Bal art. 13.11). Twijfelt u? Vraag het de gemeente; voor een bouwactiviteit of het omgevingsplan kan wel een vergunning nodig zijn.
Documenten
Overzichtsfoto’s van het monument en de omgeving
VerplichtKleurenfoto’s van het hele monument zoals het nu is, met de omgeving erbij: de straat, de buren en het terrein. Zo ziet de monumentencommissie hoe het monument in zijn omgeving staat.
Aanvraagwijzer controleert
- De foto’s zijn kleurenfoto’s. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder a
- Op ten minste één foto is het hele monument (of de hele gevel waar de werkzaamheden zijn) te zien. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder a, 1°
- Op ten minste één foto is de omgeving te zien: de straat, belendende panden of het terrein rond het monument. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder a
- De foto’s tonen de huidige toestand: het zijn geen historische foto’s, ontwerpbeelden of impressies. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder a, 1°
- Bij elke foto staat welke kant of gevel van het monument te zien is.
Veelgemaakte fouten
- Alleen een foto van het onderdeel, niet van het hele monument.
- Oude foto’s of beelden van Google Street View in plaats van actuele foto’s.
- Zwart-witfoto’s of foto’s zo klein dat details wegvallen.
Detailfoto’s van de plek van de werkzaamheden
VerplichtKleurenfoto’s van dichtbij van elk onderdeel waaraan u werkt, zoals het kozijn, het voegwerk of de dakbedekking. Zo is te zien welk materiaal er nu zit en in welke staat het is.
Aanvraagwijzer controleert
- De foto’s zijn kleurenfoto’s. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder a
- De detailfoto's tonen de onderdelen waaraan gewerkt wordt van dichtbij en herkenbaar (bijvoorbeeld een kozijn, het voegwerk of de dakrand), niet alleen het hele gebouw. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder a, 2°
- De foto’s zijn zo dichtbij genomen dat materiaal, profielen en afwerking (bijvoorbeeld voegen, kozijnprofiel, dakpannen) herkenbaar zijn. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder a, 2°
- Bij elke foto staat waar het onderdeel zit, bijvoorbeeld met een nummer dat terugkomt op de tekening of een beschrijving zoals ‘voorgevel, 1e verdieping, linkerraam’. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder a, 2°
- Als er gebreken worden hersteld, zijn die gebreken op de foto’s te zien. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder b, 3°
Veelgemaakte fouten
- Detailfoto’s zonder aanduiding van waar ze zijn genomen.
- Geen detailfoto van het binnenwerk terwijl u ook binnen werkt.
- Foto’s die genomen zijn nadat het oude materiaal al is verwijderd.
Situatietekening
VerplichtEen tekening van bovenaf van het perceel, met het monument, de perceelgrenzen en de omliggende gebouwen en wegen. Verandert de omvang of plek van het monument? Lever dan ook een situatietekening van de nieuwe situatie.
Aanvraagwijzer controleert
- De tekening heeft een schaal van 1:1000 of groter (bijvoorbeeld 1:500 of 1:200), en die schaal staat erop. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 1 onder a
- Op de tekening staat een noordpijl. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 3
- De tekening laat zien hoe het monument op het perceel ligt ten opzichte van de omliggende bebouwing en wegen. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 3
- De perceelgrenzen zijn aangegeven. Omgevingsregeling art. 7.3 onder d
- Als de omvang of plek van het monument verandert, is ook de nieuwe situatie getekend en zijn bestaand en nieuw duidelijk van elkaar te onderscheiden. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder b, 1°
Veelgemaakte fouten
- Geen noordpijl.
- Alleen het monument getekend, zonder buren en straat.
- Een plattegrond van de woning in plaats van een tekening van het perceel.
Tekeningen van de bestaande toestand
VerplichtOpnametekeningen van hoe het monument nu is: de plattegronden, doorsneden, gevels en/of het dakaanzicht van het deel waar u werkt. Met de historische onderdelen zoals balklagen, kapconstructie en bijzondere plafonds.
Aanvraagwijzer controleert
- De tekeningen zijn gemarkeerd als bestaande toestand (opname). Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder b, 2°
- Er zijn plattegronden, doorsneden, gevelaanzichten of een dakaanzicht van het deel van het monument waar de werkzaamheden zijn. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder b, 2°
- Plattegronden, doorsneden, dakaanzichten en gevels hebben een schaal van 1:100 of groter, en de schaal staat erop. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 1 onder d
- Als de werkzaamheden vloeren, plafonds of de kap raken: de balklagen staan gestippeld in de plattegronden en getekend met afmetingen in de doorsneden. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 4 onder a
- Als de werkzaamheden de kap of vloeren raken: houtafmetingen, balklagen en kapconstructie staan in de doorsneden. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 4 onder c
- Bijzondere ruimten of bouwdelen bij de werkzaamheden (zoals geornamenteerde plafonds, schouwen of trappen) zijn aangegeven. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 4 onder d
Veelgemaakte fouten
- Bestaande en nieuwe toestand op één tekening, zonder duidelijk onderscheid.
- Balklagen en kapconstructie ontbreken in de doorsnede.
- Schaal ontbreekt of de tekening is niet op schaal afgedrukt.
Tekeningen van de nieuwe toestand
VerplichtPlantekeningen van hoe het wordt: dezelfde aanzichten als bij de bestaande toestand, met daarop wat u vervangt, verandert of herstelt.
Aanvraagwijzer controleert
- De tekeningen zijn gemarkeerd als nieuwe toestand. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder b, 4°
- Op de tekeningen is aangegeven welke onderdelen worden vervangen of veranderd, bijvoorbeeld met kleur, arcering of nummers. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder b, 4°
- Voor elk aanzicht van de bestaande toestand dat verandert, is er een tekening van de nieuwe toestand met dezelfde schaal. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder b, 4°
- Plattegronden, doorsneden en dakaanzichten hebben een schaal van 1:100 of groter; een gevel met een ingrijpende wijziging is getekend op 1:50 of 1:20. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 1 onder c
- Op de gevels of in een legenda staan de materialen en kleuren van de nieuwe onderdelen. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder c, 1°
- Als de kap of vloeren veranderen: houtafmetingen, balklagen en kapconstructie van de nieuwe toestand staan in de doorsneden. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 4 onder c
Veelgemaakte fouten
- Alleen de nieuwe situatie, zonder aan te geven wat er verandert.
- Een gevel met grote wijzigingen op 1:100 in plaats van 1:50 of 1:20.
- Materialen en kleuren alleen in de werkomschrijving, niet op de tekening.
Werkomschrijving of bestek: materialen, kleuren en uitvoering
VerplichtEen beschrijving per onderdeel van wat u gaat doen, met welk materiaal en hoe. Bijvoorbeeld bij voegwerk: hoe diep de oude voeg eruit gaat, welke mortel en welk voegprofiel. Bij kozijnen: wat hersteld wordt en wat vervangen, houtsoort, profiel, glas en kleur. Bij een dak: soort pannen of leien en hoe ze worden gelegd.
Aanvraagwijzer controleert
- Voor elk onderdeel waaraan gewerkt wordt staat beschreven wat er gebeurt. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder c
- De omschrijving noemt de te gebruiken materialen en de materialen die worden vervangen. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder c, 1°
- De omschrijving noemt de kleuren en afwerking van nieuwe of te schilderen onderdelen, bij voorkeur met een kleurcode (bijvoorbeeld RAL of NCS). Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder c, 1°
- De omschrijving beschrijft hoe het werk wordt uitgevoerd (bijvoorbeeld herstellen of vervangen, de verwerking van mortel, de bevestiging van onderdelen). Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder c, 1°
- Als historische onderdelen worden vervangen, legt de omschrijving uit waarom herstel niet mogelijk is. Bkl art. 8.80
- Als materiaal wordt verwijderd: de omschrijving noemt de sloopmethode en wat er met het vrijkomende materiaal gebeurt. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder c, 2°
- Als er een uitvoeringsrichtlijn voor monumenten geldt (bijvoorbeeld een URL van de ERM), staat erbij of het werk daarop is afgestemd. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 2 onder f
Veelgemaakte fouten
- ‘Herstellen in oude staat’ zonder te zeggen met welk materiaal en hoe.
- Geen kleuren of kleurcodes.
- Vervangen van historische onderdelen zonder uit te leggen waarom herstel niet kan.
- Isolatie of installaties zonder te beschrijven hoe ze worden bevestigd en waar leidingen lopen.
Detailtekeningen
Afhankelijk van de situatieTekeningen op ware grootte of op schaal 1:2 of 1:5 van nieuwe of vervangende onderdelen, zoals een kozijnprofiel, een goot of een aansluiting. Bij voorkeur bestaand en nieuw naast elkaar.
Aanvraagwijzer controleert
- De detailtekeningen hebben een schaal van 1:1, 1:2 of 1:5. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 2
- Bij elk detail staat welk materiaal wordt gebruikt. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 2
- Bij elk detail staan de maten. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 2
- Van elk te vervangen onderdeel is het bestaande detail naast het nieuwe getekend. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 2 onder e
- Bij ramen staan het glastype en de glasdikte (bijvoorbeeld enkel glas, monumentenglas of dun isolatieglas) en de manier van beglazen (stopverf of glaslat).
Veelgemaakte fouten
- Details op 1:10 of 1:20 in plaats van 1:1, 1:2 of 1:5.
- Een standaardprofiel uit een catalogus zonder vergelijking met het bestaande.
- Geen maten of materiaal bij het detail.
Slooptekening
Afhankelijk van de situatieEen tekening die laat zien welk materiaal u weghaalt, bijvoorbeeld een wand, vloer, kozijn of dakbeschot.
Aanvraagwijzer controleert
- Op de tekening is duidelijk aangegeven welke onderdelen worden verwijderd, bijvoorbeeld met arcering of kleur en een legenda. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder b, 5°
- De tekening heeft een schaal van 1:100 of groter en de schaal staat erop. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 1 onder d
- Op de tekening of in een toelichting staat of de te verwijderen onderdelen historisch zijn. Omgevingsregeling art. 7.205 lid 4 onder d
Veelgemaakte fouten
- Sloop alleen in tekst beschreven, niet getekend.
- Geen legenda: onduidelijk wat blijft en wat weggaat.
Gebrekentekening en technische staat
Afhankelijk van de situatieEen tekening met de plekken van de gebreken die u herstelt, en een beschrijving van de technische staat van het onderdeel. Bij twijfel over de constructie: een rapport van een deskundige.
Aanvraagwijzer controleert
- Op de tekening is elk gebrek op zijn plek aangegeven. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder b, 3°
- Bij elk gebrek staat wat er aan de hand is (bijvoorbeeld houtrot, scheur, lekkage, verzakking). Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder b, 3°
- Het document beschrijft de technische staat van het onderdeel waaraan gewerkt wordt. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 2 onder c
- Bij elk gebrek staat hoe het wordt hersteld. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 1 onder b, 4°
- Als de constructie is aangetast, is er een rapport van een deskundige (bijvoorbeeld een constructeur of houtonderzoeker) met naam en datum. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 2 onder d
Veelgemaakte fouten
- Alleen ‘diverse houtrot’ zonder plek of omvang.
- Geen onderscheid tussen herstellen en vervangen.
Bouwhistorisch onderzoek of waardestelling
Afhankelijk van de situatieEen rapport van een deskundige over de geschiedenis en de monumentale waarden van het monument, of van het deel waar u werkt. Nodig bij grote ingrepen; de gemeente kan er ook in andere gevallen om vragen.
Aanvraagwijzer controleert
- Het rapport noemt de monumentale waarden van de onderdelen waaraan gewerkt wordt, bijvoorbeeld in een indeling als hoge, positieve of indifferente waarde. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 2 onder a
- Het rapport beschrijft de bouwgeschiedenis: de bouwfasen en latere wijzigingen. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 2 onder a
- Het rapport noemt de opsteller (naam of bureau) en de datum.
- Het rapport of een bijlage beschrijft wat de geplande ingreep betekent voor die waarden. Omgevingsregeling art. 7.198 lid 2 onder c
Veelgemaakte fouten
- Een algemene geschiedenis van de straat, zonder waardestelling van het pand zelf.
- Geen koppeling tussen de waarden en de geplande ingreep.
Archeologisch rapport
Afhankelijk van de situatieGraaft u in de bodem? Dan kan de gemeente een rapport vragen waarin de archeologische waarde van de plek is vastgesteld. Vraag de gemeente of dat nodig is; soms is een eerder onderzoek of een vrijstelling in het omgevingsplan genoeg.
Aanvraagwijzer controleert
- Het rapport stelt de archeologische waarde vast van de plek waar de bodem wordt verstoord. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 2 onder b
- Het rapport of de aanvraag noemt de oppervlakte en diepte van de bodemingreep. Omgevingsregeling art. 7.203 lid 2 onder b
- Het rapport noemt het uitvoerende bureau en de datum.
Veelgemaakte fouten
- Geen diepte of oppervlakte van de graafwerkzaamheden.
- Een bureauonderzoek van een andere locatie.
Vragen aan de aanvrager
- Adres van het monumentverplicht
- Wat wilt u veranderen, en waarom?verplicht
- Rijksmonumentnummerverplicht
- Naam van het monument (als het een naam heeft)
- Aan welke onderdelen werkt u?verplicht
- Waarvoor wordt het monument nu gebruikt?verplicht
- Verandert het gebruik?verplicht
- Wat wordt het nieuwe gebruik?verplicht
- Maakt u nieuwe of vervangende onderdelen, zoals kozijnen, ramen, deuren, goten, lijsten of dakkapellen?verplicht
- Haalt u historisch materiaal weg (bijvoorbeeld slopen van een wand, kozijn, vloer of dakbeschot)?verplicht
- Herstelt u gebreken, zoals houtrot, scheuren, lekkage of verzakking?verplicht
- Verandert de omvang of de plek van het monument op het perceel (bijvoorbeeld een aanbouw of het slopen van een deel)?verplicht
- Graaft u in de bodem (bijvoorbeeld voor fundering, kelder, leidingen of drainage)?verplicht
- Is het een grote ingreep?verplicht
- Bouwt u ook iets, of verandert u de constructie (bijvoorbeeld een aanbouw, dakkapel of nieuwe draagbalk)?verplicht
- Heeft u vooroverleg gehad met de gemeente of de monumentencommissie?
- Wat was de uitkomst van het vooroverleg?
- Heeft u anderen bij uw plan betrokken, zoals buren of een monumentenvereniging?verplicht
- Hoe heeft u hen betrokken en wat kwam eruit?verplicht